اگر داخل کیس کامپیوتر خود چندین فن نصب کرده باشید، احتمالاً با یک مشکل رایج مواجه شده‌اید: تعداد کانکتورهای فن روی مادربرد محدود است و نمی‌توان تمام فن‌ها را مستقیماً به مادربرد متصل کرد.

در چنین شرایطی Fan Hub می‌تواند راه‌حل بسیار کاربردی باشد.

هاب فن قطعه‌ای است که به شما اجازه می‌دهد چند فن را به یک محل مشترک متصل کنید و مدیریت آن‌ها را ساده‌تر کنید. بعضی هاب‌ها علاوه بر کنترل فن‌ها، امکان مدیریت نورپردازی RGB یا ARGB را نیز فراهم می‌کنند.

در این مقاله بررسی می‌کنیم هاب فن چیست، چه کاربردی دارد، چگونه کار می‌کند، چه تفاوتی با Fan Controller دارد و هنگام خرید آن باید به چه نکاتی توجه کنیم.

هاب فن چیست؟

Fan Hub یک قطعه الکترونیکی کوچک است که چند فن کامپیوتر به آن متصل می‌شوند.

سپس هاب معمولاً با یک اتصال به مادربرد و در بعضی مدل‌ها با یک اتصال جداگانه به منبع تغذیه متصل می‌شود.

به این ترتیب به‌جای اینکه هر فن را مستقیماً به مادربرد متصل کنید، چند فن از طریق هاب مدیریت می‌شوند.

برای مثال اگر کیس شما 6 فن داشته باشد ولی مادربرد فقط چند Header برای فن داشته باشد، می‌توانید از Fan Hub استفاده کنید.

چرا به Fan Hub نیاز داریم؟

مادربردها تعداد محدودی کانکتور برای اتصال فن دارند.

برای مثال ممکن است روی یک مادربرد چند Header مانند:

• CPU_FAN
• CPU_OPT
• SYS_FAN
• CHA_FAN

وجود داشته باشد.

اگر تعداد فن‌های کیس بیشتر از تعداد این کانکتورها باشد، اتصال مستقیم همه فن‌ها امکان‌پذیر نیست.

Fan Hub این مشکل را حل می‌کند.

با استفاده از هاب می‌توانید چند فن را در یک مجموعه قرار دهید و آن‌ها را از طریق یک اتصال به مادربرد متصل کنید.

Fan Hub چگونه کار می‌کند؟

ساختار کلی یک هاب فن بسیار ساده است.

فرض کنید 5 فن در کیس دارید.

به‌جای اینکه:

فن 1 → مادربرد

فن 2 → مادربرد

فن 3 → مادربرد

فن 4 → مادربرد

فن 5 → مادربرد

را به‌صورت جداگانه وصل کنید، می‌توانید:

فن 1
فن 2
فن 3
فن 4
فن 5

را به Fan Hub متصل کنید.

سپس Fan Hub با یک اتصال مناسب به مادربرد متصل می‌شود.

در بسیاری از مدل‌ها نیز برق هاب از طریق SATA یا Molex از پاور تأمین می‌شود.

اتصال برق Fan Hub

یکی از مهم‌ترین نکاتی که هنگام خرید Fan Hub باید بررسی کنید، روش تأمین برق آن است.

برخی هاب‌ها برق موردنیاز فن‌ها را مستقیماً از مادربرد دریافت می‌کنند.

اما مدل‌های دارای تعداد خروجی زیاد معمولاً به یک اتصال برق جداگانه نیاز دارند.

رایج‌ترین روش‌ها عبارت‌اند از:

• SATA Power
• Molex
• اتصال مستقیم به Header مادربرد

چرا اتصال SATA مهم است؟

اگر تعداد زیادی فن را به یک هاب متصل کنید، تأمین برق تمام آن‌ها از یک Header مادربرد ممکن است مناسب نباشد.

در هاب‌هایی که برق خود را از SATA Power دریافت می‌کنند، توان موردنیاز فن‌ها مستقیماً از پاور سیستم تأمین می‌شود.

این طراحی برای هاب‌های چندفن کاربردی‌تر است.

آیا Fan Hub باعث افزایش سرعت فن می‌شود؟

خیر.

Fan Hub خودش معمولاً باعث نمی‌شود یک فن سریع‌تر از حداکثر سرعت طراحی‌شده خود بچرخد.

وظیفه اصلی آن فراهم کردن امکان اتصال چند فن و مدیریت آن‌ها است.

سرعت فن به عواملی مانند موارد زیر بستگی دارد:

• مشخصات خود فن
• ولتاژ
• PWM
• تنظیمات مادربرد
• نرم‌افزار کنترل
• دمای سیستم

Fan Hub و PWM

اگر فن‌های شما از نوع 4-Pin PWM باشند، می‌توان سرعت آن‌ها را به شکل دقیق‌تری کنترل کرد.

PWM مخفف:

Pulse Width Modulation

است.

این فناوری به مادربرد اجازه می‌دهد سرعت فن را بر اساس نیاز سیستم تنظیم کند.

برای مثال وقتی دمای CPU یا داخل کیس پایین است، سرعت فن می‌تواند کاهش پیدا کند و هنگام افزایش دما، سرعت فن افزایش پیدا کند.

به همین دلیل اگر قصد خرید Fan Hub دارید، بهتر است مدلی را انتخاب کنید که از PWM پشتیبانی کند.

تفاوت فن 3-Pin و 4-Pin

یکی از نکات مهم هنگام خرید هاب فن، شناخت تفاوت این دو نوع کانکتور است.

فن 3-Pin

فن‌های 3-Pin معمولاً شامل اتصالات مربوط به:

• برق
• زمین
• سنجش سرعت

هستند.

کنترل سرعت این فن‌ها معمولاً از طریق تغییر ولتاژ انجام می‌شود.

فن 4-Pin PWM

فن‌های 4-Pin یک اتصال اضافی برای کنترل PWM دارند.

به همین دلیل کنترل سرعت آن‌ها معمولاً دقیق‌تر و انعطاف‌پذیرتر است.

اگر قصد دارید سرعت فن‌ها را بر اساس دمای سیستم به‌صورت دقیق تنظیم کنید، فن‌های PWM انتخاب مناسبی هستند.

آیا می‌توان فن 3-Pin را به هاب PWM وصل کرد؟

بسته به طراحی هاب، ممکن است بتوانید فن 3-Pin را به بعضی خروجی‌های هاب متصل کنید.

اما قابلیت کنترل سرعت و نحوه عملکرد آن به سازگاری هاب، فن و مادربرد بستگی دارد.

بنابراین قبل از خرید بهتر است مشخصات دقیق Fan Hub را بررسی کنید.

Fan Hub دارای RGB چیست؟

برخی هاب‌ها علاوه بر فن، نورپردازی را نیز مدیریت می‌کنند.

این محصولات معمولاً دو بخش جداگانه دارند:

Fan Hub

برای اتصال و مدیریت فن‌ها

و

RGB/ARGB Hub

برای مدیریت نورپردازی

البته در بعضی محصولات هر دو قابلیت داخل یک دستگاه قرار گرفته‌اند.

تفاوت RGB و ARGB

این دو فناوری را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت.

RGB

RGB معمولی معمولاً از اتصال 12V 4-Pin استفاده می‌کند.

در این نوع نورپردازی، کنترل رنگ معمولاً به‌صورت گروهی انجام می‌شود.

ARGB

ARGB معمولاً از اتصال 5V 3-Pin استفاده می‌کند.

حرف A در ARGB به معنی:

Addressable

است.

در ARGB می‌توان LEDها را به‌صورت جداگانه کنترل کرد و افکت‌های نورپردازی پیچیده‌تری ایجاد کرد.

هشدار مهم درباره RGB و ARGB

RGB 12V را نباید به هدر ARGB 5V متصل کنید.

این دو استاندارد از نظر ولتاژ و نوع اتصال متفاوت هستند.

اتصال اشتباه می‌تواند به LEDها یا تجهیزات آسیب بزند.

قبل از اتصال، حتماً مشخصات روی مادربرد و هاب را بررسی کنید.

Fan Hub دارای ARGB چه مزیتی دارد؟

اگر چند فن ARGB داخل کیس دارید، استفاده از ARGB Hub باعث می‌شود بتوانید نورپردازی چند فن را از یک نقطه مدیریت کنید.

برای مثال به‌جای اتصال جداگانه چند فن به مادربرد، فن‌ها به Hub متصل می‌شوند و Hub به Header مربوط به ARGB مادربرد وصل می‌شود.

در این حالت می‌توانید در صورت پشتیبانی مادربرد و نرم‌افزار، نورپردازی را از طریق نرم‌افزار مربوطه کنترل کنید.

تفاوت Fan Hub و RGB Hub

این دو قطعه ممکن است از نظر ظاهری شبیه باشند اما وظیفه متفاوتی دارند.

Fan Hub برای اتصال فن‌ها و مدیریت برق و کنترل آن‌ها استفاده می‌شود.

RGB Hub برای مدیریت نورپردازی RGB یا ARGB استفاده می‌شود.

بعضی محصولات هر دو قابلیت را با هم ارائه می‌دهند.

Fan Controller چیست؟

Fan Controller قطعه‌ای پیشرفته‌تر است که می‌تواند کنترل بیشتری روی فن‌ها ارائه دهد.

بسته به مدل، Fan Controller ممکن است امکاناتی مانند:

• تنظیم سرعت فن‌ها
• کنترل مستقل کانال‌ها
• کنترل دمای سیستم
• پروفایل‌های مختلف
• کنترل PWM

را ارائه کند.

در مقابل، یک Fan Hub ساده بیشتر برای افزایش تعداد خروجی‌ها و مدیریت اتصال چند فن طراحی شده است.

تفاوت Fan Hub و Fan Controller

به زبان ساده، اگر فقط می‌خواهید چند فن را به یک مادربرد متصل کنید، Fan Hub می‌تواند کافی باشد.

اگر کنترل دقیق و مستقل فن‌ها برایتان اهمیت دارد، Fan Controller گزینه مناسب‌تری است.

آیا سرعت همه فن‌ها با Fan Hub یکی می‌شود؟

در بسیاری از هاب‌ها، چند فن به یک کانال کنترل متصل می‌شوند.

در این حالت معمولاً تنظیم سرعت برای همه فن‌های آن مجموعه یکسان یا وابسته به همان سیگنال کنترلی است.

بنابراین اگر می‌خواهید هر فن را جداگانه کنترل کنید، باید از کنترلر یا سیستمی استفاده کنید که برای هر کانال کنترل مستقل داشته باشد.

آیا Fan Hub روی دمای کامپیوتر تأثیر دارد؟

خود Fan Hub باعث کاهش دمای سیستم نمی‌شود.

اما به شما اجازه می‌دهد تعداد بیشتری فن را به شکل منظم و قابل‌کنترل نصب کنید.

اگر فن‌ها به‌درستی در کیس قرار گرفته باشند، افزایش جریان هوا می‌تواند به کاهش دمای قطعات کمک کند.

برای مثال می‌توان از فن‌های جلویی برای ورود هوای خنک و فن‌های پشتی و بالایی برای خروج هوای گرم استفاده کرد.

Airflow و اهمیت جهت فن‌ها

صرفاً زیاد کردن تعداد فن‌ها همیشه به معنای خنک‌کنندگی بهتر نیست.

جهت قرارگیری فن‌ها بسیار مهم است.

یک چیدمان رایج می‌تواند به شکل زیر باشد:

فن‌های جلو → ورود هوای خنک

فن‌های پشت و بالا → خروج هوای گرم

این طراحی باعث ایجاد جریان هوای منطقی در داخل کیس می‌شود.

چند فن را می‌توان به Fan Hub وصل کرد؟

تعداد فن قابل اتصال به مدل Fan Hub بستگی دارد.

برخی مدل‌ها برای تعداد کمی فن طراحی شده‌اند و برخی دیگر خروجی‌های بسیار بیشتری دارند.

اما فقط تعداد پورت‌ها مهم نیست.

باید به حداکثر توان قابل پشتیبانی هاب نیز توجه کنید.

اگر هر فن جریان مشخصی مصرف کند، مجموع مصرف چند فن باید با ظرفیت هاب سازگار باشد.

برای مثال اگر هر فن 0.2 آمپر مصرف کند و 8 فن داشته باشید:

0.2 × 8 = 1.6 آمپر

بنابراین باید مطمئن شوید هاب و منبع تغذیه آن برای چنین باری طراحی شده‌اند.

هنگام خرید Fan Hub به چه چیزهایی توجه کنیم؟

تعداد خروجی‌ها

ابتدا ببینید چند فن دارید و در آینده احتمالاً چند فن دیگر اضافه خواهید کرد.

اگر 6 فن دارید، خرید هابی با تعداد خروجی بیشتر می‌تواند فضای بیشتری برای ارتقا در اختیار شما قرار دهد.

پشتیبانی از PWM

اگر فن‌های شما 4-Pin PWM هستند، بهتر است هاب نیز از PWM پشتیبانی کند.

نوع اتصال برق

مدل‌های دارای SATA Power برای سیستم‌هایی با تعداد فن زیاد کاربردی هستند.

پشتیبانی از RGB یا ARGB

اگر فن‌های RGB دارید، بررسی کنید هاب دقیقاً از همان استاندارد پشتیبانی می‌کند.

حداکثر توان

به مجموع مصرف فن‌ها توجه کنید و مطمئن شوید هاب ظرفیت کافی دارد.

کنترل نرم‌افزاری

اگر می‌خواهید سرعت فن و نورپردازی را از داخل ویندوز کنترل کنید، بررسی کنید هاب با نرم‌افزار و مادربرد شما سازگار باشد.

بهترین محل نصب Fan Hub

Fan Hub معمولاً کوچک است و می‌توان آن را در قسمت پشتی سینی مادربرد، پشت کیس یا قسمت‌هایی که فضای مدیریت کابل وجود دارد نصب کرد.

قرار دادن هاب در پشت سینی مادربرد باعث می‌شود کابل‌ها مرتب‌تر باشند و ظاهر داخل کیس نیز تمیزتر دیده شود.

نحوه اتصال Fan Hub به مادربرد

مراحل کلی اتصال یک Fan Hub به شکل زیر است:

مرحله اول

کامپیوتر را خاموش کنید و کابل برق پاور را جدا کنید.

مرحله دوم

Fan Hub را در محل مناسب کیس قرار دهید.

مرحله سوم

کابل برق هاب را در صورت وجود به اتصال SATA Power یا Molex پاور متصل کنید.

مرحله چهارم

فن‌های کیس را به خروجی‌های Fan Hub متصل کنید.

مرحله پنجم

کابل کنترل هاب را به Header مناسب مادربرد وصل کنید.

در هاب‌های PWM معمولاً اتصال کنترل به یک Header فن مانند SYS_FAN انجام می‌شود.

مرحله ششم

اگر هاب دارای RGB یا ARGB است، اتصال نورپردازی را نیز طبق دفترچه هاب به Header مناسب مادربرد وصل کنید.

مرحله هفتم

کامپیوتر را روشن کنید و وارد BIOS یا نرم‌افزار کنترل مادربرد شوید.

مرحله هشتم

سرعت فن‌ها و عملکرد نورپردازی را بررسی کنید.

نکته مهم درباره اتصال هاب

قبل از اتصال Fan Hub حتماً دفترچه راهنمای آن را مطالعه کنید.

ظاهر کانکتورها ممکن است شبیه یکدیگر باشد، اما استاندارد و ولتاژ آن‌ها می‌تواند متفاوت باشد.

به‌خصوص در مورد RGB و ARGB باید دقت زیادی داشته باشید.

آیا Fan Hub برای هر کامپیوتر ضروری است؟

خیر.

اگر مادربرد شما Headerهای کافی دارد و فقط یک یا دو فن دارید، ممکن است اصلاً به Fan Hub نیاز نداشته باشید.

Fan Hub بیشتر برای سیستم‌هایی کاربرد دارد که:

• تعداد فن زیادی دارند
• فضای داخلی کیس با چند فن خنک می‌شود
• از چند فن ARGB استفاده می‌کنند
• تعداد Headerهای مادربرد کافی نیست
• می‌خواهند مدیریت کابل‌ها مرتب‌تر باشد

جمع‌بندی

Fan Hub یکی از قطعات کاربردی برای سیستم‌هایی است که از چند فن استفاده می‌کنند.

این قطعه به شما اجازه می‌دهد چند فن را به یک مجموعه متصل کنید و در بسیاری از مدل‌ها کنترل سرعت آن‌ها را از طریق مادربرد انجام دهید.

هنگام خرید Fan Hub بهتر است فقط به تعداد پورت‌ها توجه نکنید. پشتیبانی از PWM، نوع برق ورودی، حداکثر توان، سازگاری با فن‌ها و پشتیبانی از RGB یا ARGB نیز اهمیت زیادی دارند.

اگر سیستم شما تعداد زیادی فن دارد، استفاده از یک هاب مناسب می‌تواند مدیریت کابل‌ها را ساده‌تر کند و امکان اتصال منظم فن‌ها را فراهم کند.

در نهایت باید به خاطر داشته باشید که Fan Hub خودش باعث افزایش قدرت خنک‌کنندگی نمی‌شود؛ بلکه ابزار مدیریت و اتصال فن‌ها است. عملکرد خنک‌کنندگی به کیفیت فن‌ها، تعداد آن‌ها، جهت جریان هوا و طراحی کیس بستگی دارد.